କଟକ-ଦି ସିଟି ଅଫ୍‌ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ସ ପୁସ୍ତକ ଉନ୍ମୋଚିତ

ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର ଉଜ୍ଜେୟନୀ ସହର ପରେ ଏହା ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବ ପୁରାତନ ସହର

ଭୁବନେଶ୍ୱର: “ହଜାର ବର୍ଷର ପୁରାତନ ସିଲଭର ସିଟି ଭାବେ ପରିଚିତ କଟକ ସହରର ଐତିହ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା, କଳା, ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱପ୍ନ, ସଂଗ୍ରାମ, ପ୍ରଗତି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିକୁ କଟକରେ ଅବସ୍ଥିତ ସଂଗ୍ରହାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଦର୍ଶନ କଲେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଜାଣିହେବ ।

କଟକ କେବଳ ଏକ ସହର ନୁହେଁ ଏହା ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ଆବେଗ ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନ ଜଡ଼ିତ । କଟକରେ ଅବସ୍ଥିତ ଐତିହ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ସଂଗ୍ରହାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟକୁ ସନ୍ନିବେଶିତ କରି ଶ୍ରୀ ରାଜା ପରିଜାଙ୍କ ଲିଖିତ ‘କଟକ-ଦି ସିଟି ଅଫ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ସ’ ଏକ ଉପାଦେୟ ପୁସ୍ତକ ।

ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ପର୍ଯ୍ୟଟକ, ବିଦ୍ୱାନ, ଗବେଷକ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏବଂ ସାଧାରଣ ପାଠକଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଏ ।’’ ଆଜି ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ନିଜ ସଚବି।ଳୟ ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ପୁସ୍ତକଟିକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରି ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ଓ ପାନୀୟଜଳ, ଗୃହ ଓ ନଗର ଉନ୍ନୟନ ତଥା ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ପ୍ରତାପ ଜେନା ଉପରୋକ୍ତ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ପୁସ୍ତକ ସମ୍ପର୍କରେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ସହର କଟକର ଇତିହାସ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଇତିହାସର ପ୍ରତୀକ ।

ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର ଉଜ୍ଜେୟନୀ ସହର ପରେ ଏହା ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବ ପୁରାତନ ସହର । କୁହାଯାଏ, ଓଡ଼ିଶାର ଯେ କୌଣସି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିର ମୂଳ ଉତ୍ସ ଐତିହ୍ୟ ନଗରୀ କଟକର ମାଟି ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ।

ମହାନଦୀ ଏବଂ କାଠଯୋଡ଼ିର ତ୍ରିକୋଣ ଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ କଟକ, ୯୮୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ କେଶରୀ ବଂଶର ରାଜା ନୃପକେଶରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ସେବେଠାରୁ ୯ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି କଟକ ସହର ହିନ୍ଦୁରାଜା, ଆଫଗାନ୍‌, ମୋଗଲ, ମରାଠା ଏବଂ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ଭାବେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଆସିଛି ।

୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ଠାରୁ ୧୯୪୭ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଟକ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା ।

ଏହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ମନ୍ଦିର ମାଳିନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହରକୁ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା ।

ସ୍ୱାଧୀନତାର ୭୨ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟେ ପଟେ ଯେଉଁଠି ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସହରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଅପର ପକ୍ଷରେ କଟକ ସହରର ସେହିଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରଗତି ହୋଇପାରିନାହିଁ । ଏହା ସତ୍ତ୍ଵେ କଟକ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିପାରିଛି ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗାରିମା ବହନ କରୁଛି ।

ଅର୍ଥ ଏବଂ କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଭୁବନେଶ୍ୱର କେବେବି ନଥିଲା, ବରଂ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଐତିହାସିକ କଟକ ନଗରୀରୁ ହିଁ ଅର୍ଥ ଏବଂ କ୍ଷମତାର ନାଭି କେନ୍ଦ୍ରର
ଉତ୍ପତ୍ତି । ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ସହର କଟକ ଏମିତି ଏକ ଅନନ୍ୟ ସହର ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ନଅ ଗୋଟି ସଂଗ୍ରହାଳୟ ରହିଛି । ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଓଡ଼ିଶା ମାରିଟାଇମ୍‌ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରିଟିଙ୍ଗ୍ସଂ ଗ୍ରହାଳୟ, ମଧୁସୂଦନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ନେତାଜୀ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ସ୍ୱରାଜ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ଆନନ୍ଦ ଭବନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଏବଂ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ସଂଗ୍ରହାଳୟ ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମଗ୍ର ଭାରତ ବର୍ଷରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ । ବିଡ଼ମ୍ବନାର ବିଷୟ, ସଚେତନତା ଅଭାବରୁ ଅନେକ ଲୋକ ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟଗୁଡ଼ିକର ବିଶେଷତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ନୁହନ୍ତି ।

ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରି ରଖିବା ଆମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । ତାହା ଆମେ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ନାନାପ୍ରକାଶନ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଅଡ଼ିଓ ଭିଜୁଆଲ୍‌ ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷିତ କରିଥାଉ । “କଟକ ଦି ସିଟି ଅଫ୍‌ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ସ’’, କଟକର ବିଭିନ୍ନ ସଂଗ୍ରହାଳୟଗୁଡ଼ିକର ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ବଳିତ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ସୁଦୃଶ୍ୟ ଫଟୋଚିତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ୱାଦର ପୁସ୍ତକ । ପୁସ୍ତକର ରଚୟିତା ଶ୍ରୀ ରାଜା ପରିଜା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ରାଜ୍ୟରେ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଫଟୋଗ୍ରାଫର ଭାବେ ସୁପରିଚିତ । ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିବା ଫଟୋଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ କଫି ଟେବୁଲ୍‌ ବୁକ୍‌ର ପରିପାଟୀକୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ରୁଚିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଛି ।

ଉକ୍ତ ପୁସ୍ତକଟି ଐତିହାସିକ କଟକ ସହରର ଇତିହାସ ସହିତ ୧୮୧୪ ମସିହାରୁ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷର ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ଗୌରବଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ୧୯୦୪ ମସିହାରୁ ଏଯାବତ୍‌ ଓଡ଼ିଶାର ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଐତିହ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାତ୍ରାକୁ ସ୍ଥାନିତ କରିଛି ।

“କଟକ – ଦି ସିଟି ଅଫ୍‌ ମୁ୍ୟଜିୟମ୍ସ୍‌’’, ଶ୍ରୀ ପରିଜାଙ୍କର କଟକର ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ତୃତୀୟ ପୁସ୍ତକ । ପୂର୍ବରୁ ‘ଦି ସିଲଭର ସ୍ପେଲଣ୍ଡର ଅଫ ମିଳେନିୟମ୍‌ ସିଟି’ ଏବଂ ନେତାଜୀ ୱାଜ୍‌ ବର୍ଣ୍ଣ ହିଅର’ ଭଳି ଦୁଇଟି ଚମତ୍କାର ପୁସ୍ତକ ଲେଖକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି ।

ଐତିହାସିକ କଟକ ନଗରୀର ସମୃଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ସହ କଟକକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀର ବିଶେଷତା ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ ଶ୍ରୀ ପରିଜାଙ୍କ ଏହା ଏକ ଅଭିନନ୍ଦନୀୟ ପ୍ରୟାସ । ଆଜିର ଏହି ଉନ୍ମୋଚନ ଅବସରରେ ପୁସ୍ତକର ଲେଖକ ଶ୍ରୀ ରାଜା ପରଜି।ଙ୍କ ସମେତ ବହୁ ବରିଷ୍ଠ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।